header2

citaat seneca 3


 

maandag, 08 december 2014 11:02

Hoe houden wij goed toezicht?

Beoordeel dit artikel
(19 stemmen)

dick ruimschotel 2Waarom falen toezichthouders? Inspecties, de politie, de Nederlandsche Bank, accountants, Raden van Bestuur en Raden van Toezicht? Voorbeelden van falen zijn de kredietcrisis, de Vestia-affaire, het Ahold-boekhoudschandaal, het failliet van de scholenkoepel Amarantis, geweld tegen een grensrechter. De toezichthouder van de failliet gegane zorginstelling MeaVita zou "slapende rijk zijn geworden". Dit is nog maar een greep uit de spraakmakende affaires van de afgelopen jaren.

Dick Ruimschotel, jurist en sociaal wetenschapper, heeft meer dan vijfentwintig jaar gewerkt in de wereld van toezicht en handhaving. Hij schreef een boek van 808 pagina's over de vele aspecten van toezicht houden: Goed Toezicht - Principes van professionaliteit, democratie en good governance.

Ruimschotel vertelt wat we moeten doen om goed toezicht te kunnen houden. Maar eerst legt hij uit dat we niet alles zien wat er gebeurt, we zien alleen de incidenten. Dat is al erg genoeg, en verontrustend. Incidenten zijn een illustratie van gebrekkig toezicht en gebrekkig functioneren. Aan de andere kant zijn er mensen die heel goed toezicht houden, maar bij wie toch een incident plaatsvindt door een onbewaakt ogenblik.
De focus op incidenten heeft goede en kwalijke kanten. Er komt meer aandacht voor het functioneren van degenen die het werk doen, voor directies en voor het toezicht. Een kwalijk gevolg is dat men in een kramp raakt en de nadruk gaat leggen op formaliseren en juridiseren.
Ruimschotel pleit voor "een professioneel, adequaat toezichtsproces": het formuleren van criteria van adequaat toezicht, taken benoemen en risico's analyseren.
Met professionalisering wordt evenwel niet alleen iets technisch bedoeld. Even belangrijk is toezichtsmotivatie. Dat wil zeggen je verantwoordelijk voelen en betrokken zijn.

Volgens Ruimschotel is de toezichthouder niet de enige die verantwoordelijk is voor bijvoorbeeld de veiligheid van een gebied of het vermijden van risico's. De verantwoordelijkheid voor goed functioneren van de samenleving dient breed te worden gedeeld. Niet alleen de overheid, maar ook private partijen behoren een rol te krijgen: non-gouvernementle organisaties met maatschappelijke waarden of consumenten- en vrijwilligersorganisaties.
Toezicht maakt deel uit van democratie en good governance. "Toezicht is van ons allemaal", een maatschappelijk fenomeen waar we met elkaar vorm aan geven. In feite is het zo dat de wereld van toezicht aan elkaar hangt.

Gerelateerde video

2 reacties

  • Reactielink Verkroost vrijdag 13 maart 2015 15:03 Door Verkroost

    Er zijn vele vormen van toezicht en ieder type toezicht dient onderzocht te worden naargelang de zwaarte en functie ervan. De door J. Smeets gesignaleerde, slordig geklede en vooral voor elkaar aandacht hebbende stadstoezichthouders, zijn moeilijk te vergelijken met een raad van toezicht van een semipublieke instelling. Dick Ruimschotel constateert terecht, dat de aandacht, die er de afgelopen jaren geweest is voor overigens ernstige incidenten, niet het gehele beeld geeft. Gelukkig niet. Ik denk, dat het gros van de toezichthouders hardwerkende, bekwame mensen zijn. In het onderwijs zijn we niettemin getuige geweest van een aantal gevallen van zeer ernstig falend toezicht, die grote instellingen als Inholland en Amarantis aan de rand van de afgrond gebracht hebben. Ik denk toch dat hier meer aan de hand is dan een gebrek aan professionaliteit, tijd, te lage beloning of toezichtsmotivatie.

    Een belangrijke factor is dat het toezicht teveel verweven is met het bestuur, teveel een onderdeel daarvan uitmaakt, hetgeen een belemmering is gebleken voor de controlefunctie. Dat maakt de aard van het toezicht tot een onderdeel van het probleem. Door de lumpsum hebben besturen in het onderwijs een grote vrijheid verkregen, die onvoldoende bewaakt wordt vanuit de samenleving. Binnen het bestuursmodel van good governance is het toezicht teveel gebaseerd op vertrouwen en ontbreekt het ook aan een duidelijk toezichtskader.

    Dat professionalisering en een verbeterde toezichtsmotivatie alleen de oplossing bieden zoals Ruimschotel lijkt te suggereren, betwijfel ik. Maar het is waar dat formaliseren en juridiseren op zich ook niet direct een oplossing bieden. Maatregelen als nog meer ingewikkelde procedures en toezicht op het toezicht hebben vooral uitbreiding van een, weinig soelaas biedende, bureaucratisering als gevolg. Naar mijn idee moet een oplossingsrichting gezocht worden in een vergroting van de zeggenschap van de professionals binnen de verzelfstandigde semipublieke instellingen, het onderwijs in het bijzonder. Daar kan nog heel wat in worden verbeterd.

    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Reactielink Jacques Smeets zaterdag 13 december 2014 18:47 Door Jacques Smeets

    We weten niet waarom toezichthouders falen!
    We zien niet alles wat er gebeurt!

    Twee opmerkelijke uitspraken van Dick Ruimschotel, maar wel eerlijk.
    Mensen falen, omdat mensen nu eenmaal fouten maken, of dat nu in functie is of privaat. Fouten maken net zo menselijk als dat mensen de juiste dingen doen.
    Toch komt het voor dat wat voor de een juist is, voor de ander falen betekent (de goede en kwalijke kanten)

    Dat zien we vooral bij het toezicht in de publieke domeinen, b.v. door de politie.
    De politie denkt oprecht juist te hebben gehandeld door daadkrachtig op te treden, terwijl heel wat burgers vervolgens negatief reageren, omdat het optreden onnodig en buiten proportioneel zou zijn.
    De politiek is ook zo'n schitterend voorbeeld. In de ogen van het Kabinet gebeuren de juiste dingen op het gebied van hervormingen, voor een aanzienlijk deel van de bevolking doen ze foute dingen en falen ze op alle fronten.

    Over adequaat toezicht gesproken. Vandaag nog zag ik in een binnenstad twee stadstoezichthouders lopen. Ze zagen er onverzorgd uit, slordig gekleed en ze liepen druk met elkaar te praten zonder zichtbaar aandacht te hebben voor hun omgeving (zicht hebben op maatschappelijk belang). Deze mensen kregen een rol toebedeeld die ze in mijn beleving, niet waar konden maken.

    Het is wel een goede zaak dat het "falen" en de genuanceerde kijk op incidenten op deze manier in perspectief wordt geplaatst.
    Het zal in elk geval bijdragen aan een stukje bewustwording van ons eigen falen én van de dingen die we juist doen.

    Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Laat een reactie achter

Als u reeds lid bent van beroepseer, dient u eerst in te loggen om te kunnen reageren.

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Joomla webdesign: Zoccolo Concepting & Design